Tối hôm qua, trên facebook cá nhân của tiến sĩ Giang Lê (Lê Hồng Giang) có một bài viết lý giải về vấn đề tại sao một số nhà môi giới (broker) không cho thực hiện giao dịch ở mức giá âm, dẫn đến việc nhiều trader và thậm chí broker bị thua lỗ nặng nề. Tôi dẫn bài về đây để anh em cùng đọc và hiểu thêm. Những chỗ tiếng anh hoặc từ chuyên môn, tôi sẽ tự dịch và in nghiêng trong ngoặc, vậy nên có thể chưa chính xác. Nếu có lỗi gì, mời anh em góp ý


—–​

Tháng trước khi viết về giá WTI futures (giá dầu Mỹ trên sàn giao dịch hợp đồng tương lai) âm tôi có đố các bạn làm thế nào tính được return (tỷ lệ lợi nhuận trên vốn) khi giá âm. Thực ra đây là một bài toán tôi phải giải cách đây vài năm khi tính earning growth (tăng trưởng doanh thu). Bởi earning có thể âm nên cả Bloomberg Terminal lẫn Reuters Eikon đều không tính cho trường hợp này. Trong phần mềm của họ chắc chắn có một dòng lệnh đại khái như thế này:

if E(t-1) < 0 or E(t)<0 then G(t) = NA​

(Lý giải dòng code trên: Nếu doanh thu giai đoạn trước hoặc giai đoạn hiện tại bị âm thì tăng trưởng doanh thu giai đoạn hiện tại không tính được)

Cách giải quyết này không sai nhưng “lazy” (làm biếng). Vấn đề phải tính growth rate (tỷ lệ tăng trưởng) cho những giá trị âm như vậy chắc cũng làm nhiều software developer (người lập trình phần mềm) đau đầu và tôi đoán giải pháp “lazy” bên trên khá phổ biến. Hóa ra đó cũng là giải pháp của các bạn lập trình cho Interactive Brokers là một online retail broker (nhà môi giới cho khách hàng cá nhân trực tuyến) lớn nhất thế giới. Để không gặp phải rắc rối với vấn đề giá âm họ đặt luôn một lệnh IF (lệnh NẾU) để không ai có thể enter (nhập liệu) giá âm vào hệ thống. Đại khái là:

if order_price < 0 then order_price = “invalid”​

(Lý giải dòng code: Nếu giá đặt lệnh nhỏ hơn 0 thì giá đặt lệnh bị sai)

Đây cũng không phải là lỗi (bug) mà chỉ đơn giản là một giải pháp “lazy” của developer (người lập trình). Có điều nó làm Interactive Brokers mất 88 triệu USD trong ngày 20/4 đó. Bởi khi giá WTI futures xuống dưới không, hệ thống của Interactive Brokers không chấp nhận giá âm, dẫn đến không ai có thể mua bán được nữa. Kết quả là rất nhiều khách hàng bị lỗ nặng vì điều này và Interactive Brokers phải chấp nhận bù tất cả các khoản lỗ cho họ.

Ví dụ ai đó mua 1 hợp đồng WTI với giá $0.01 (giá nhỏ nhất mà hệ thống của IB chấp nhận), tính theo giá đóng cửa -$37.63 tài khoản đó lỗ $37,620. Mà các traders trên Interactive Brokers có account vài chục đến vài trăm hợp đồng không phải là hiếm. Tổng số thiệt hại cho Interactive Brokers ban đầu ước tính lỗ $113 triệu, sau đó rút xuống $88 triệu vì lỗi này. Chữ “nếu” trong trường hợp này rất đắt giá.

PS. Cũng trong tháng trước có một ETF provider (Invesco) (ETF provider: nhà cung cấp sản phẩm giao dịch ETF) bị lỗ hơn $100 triệu vì một cái lỗi còn ngớ ngẩn hơn: quên không rebalance quĩ (tái cân bằng, sắp xếp lại danh mục của quỹ) đúng ngày.

————–​

Chốt lại, ở câu chuyện trên, tiến sĩ Giang Lê lý giải rằng do các nhà lập trình phần mềm giao dịch của một số broker lớn không lập trình cho trường hợp giá âm, dẫn đến việc khi giá dầu âm diễn ra thì tài khoản của khách hàng vẫn bị trừ tiền, gây cháy nhưng họ không thể giao dịch được. Điều này khiến Interactive Brokers, một broker thuộc dạng lớn nhất thế giới, phải móc tiền túi ra đền cho khách.

————–​

Đối với phần mềm phổ biến mà anh em hay dùng, lỗi tương tự cũng có xảy ra. Trong bài viết có tựa đề As US Oil Prices Turn Negative, How Did Brokers Respond? đăng trên trang viết này, có đoạn như sau:

Theo thông tin được cung cấp cho FinanceMagnates, những lý do chính cho hành động này (broker đóng lệnh dầu của khách hoặc hạn chế giao dịch, nâng ký quỹ…) là do cấu trúc hạ tầng của MetaTrader không được thiết kế để hỗ trợ giá âm và sự thật là không an toàn cho việc cung cấp giao dịch ký quỹ (margin trading) cho những tài sản có biến động cao)

————–​

Nhìn chung, sự kiện giá dầu âm là điều ngay cả nhiều ông lớn trong giới tài chính cũng không lường được, huống hồ gì là trader nhỏ lẻ ít kinh nghiệm như chúng ta.

Đăng kí tham gia tại ĐÂY

Tham khảo cách giao dịch tại ĐÂY

 GGTrade – TRADE ngay chỉ với 20$